|
Wzgórze
Wawelskie było sercem polskiej państwowości
od jej zarania - obrali go sobie za siedzibę pierwsi polscy królowie
Bolesław Chrobry i Mieszko II. Z badań wynika, że już wcześniej,
w wiekach IX i X znajdowały się tu zabudowania, a tysiąc lat temu
stał ufortyfikowany gród. Po roku 1000, po zjeździe gnieźnieńskim
na którym erygowano biskupstwo krakowskie, wzniesiono katedrę. Za
czasów panowania Kazimierza Odnowiciela (1039-1058) złożono w
niej bezcenne relikwie, m.in. włócznię Św. Maurycego, a później
także insygnia królewskie.
Gdy
spoczęły tu relikwie Św. Stanisława, kanonizowanego w 1253 roku,
katedra stała się jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych
na ziemiach polskich. Od 1320 roku (koronacja Władysława Łokietka)
aż do połowy XVIII wieku odbywały się tu koronacje polskich królów.
Wawel stał się także miejscem ich wiecznego spoczynku. XIV wiek
to okres budowy gotyckiej katedry i zamku, z którego król
Kazimierz Wielki (1310-1370) uczynił rezydencję o europejskim
rozmachu.
Wiek
XVI, okres panowania ostatnich Jagiellonów, to czas największego
rozkwitu Wawelu - sprowadzeni przez króla Zygmunta Starego
(1506-1548) najlepsi włoscy architekci uczynili z zamku wspaniałą
renesansową rezydencję, która stała się jednym z najważniejszych
europejskich centrów kultury humanistycznej. Z tego czasu pochodzą
chociażby wykonane we flamandzkich warsztatach piękne arrasy.
Przeniesienie
stolicy Polski do Warszawy (1596) wiąże się z upadkiem Zamku,
dalsze dzieje: najazd Szwedów, rozbiory, utworzenie koszar
wojskowych w zabytkowych wnętrzach (po 1846 roku), wreszcie druga
wojna światowa doprowadziły do poważnej dewastacji, chociaż już
w XIX wieku przystąpiono do porządkowania i prac konserwatorskich.
Jednak Wawel zawsze pozostawał w świadomości Polaków miejscem
szczególnym, relikwiarzem pamięci narodowej.
W
zamku czynne są stałe ekspozycje: Komnaty Królewskie, Wschód w
Zbiorach Wawelskich, Skarbiec i Zbrojownia, Wawel Zaginiony. Można
też zwiedzić Katedrę wraz z Wieżą Zygmuntowską i podziemiami,
gdzie znajdują się Groby Królewskie. Wieża zyskała nazwę od
dzwonu, który umieszczono na niej w 1521 roku na cześć króla
Zygmunta Starego. "Zygmunt" stał się najważniejszym
polskim dzwonem, a jego wyjątkowo piękny głos towarzyszy najważniejszym
wydarzeniom kościelnym i państwowym. W Muzeum Katedralnym
prezentowane są zbiory ze Skarbca Katedralnego oraz Biblioteki i
Archiwum Kapitulnego.
Katedra
wawelska - to trójnawowa bazylika z prezbiterium, ambitem
i wieńcem kaplic. Katedra jest trzecią budowlą wzniesioną na tym
miejscu. Pierwsza świątynia pochodząca z 1038 roku została
zniszczona na wskutek najazdu Krakowa przez Brzetysława
Czeskiego. Druga katedra również romańska powstała w I połowie
XII wieku za panowania Władysława Hermana. Pozostałością po tej
budowli są: dolna partia wieży Srebrnych Dzwonów, Krypta Św.
Leonarda, fundamenty wieży Zegarowej.
Katedra
w swej obecnej formie wzniesiona została za czasów króla Władysława
Łokietka a dokończona przez króla Kazimierza Wielkiego. Uroczyste
poświęcenie nastąpiło w roku 1364. Fasada Katedry; dwie kaplice
Jagiellońskie dobudowano po bokach w XV wieku.
Od
strony południowej znd. się kaplica zwana Zygmuntowską nakryta
ona jest złoconą kopułą. Zbudowana dla króla Zygmunta I Starego
stała się mauzoleum ostatnich Jagiellonów. Od strony zachodniej sąsiaduje
z nią kaplica Wazów. W skład zespołu katedralnego wchodzą
ponadto kaplice: Potockich, Świętokrzyska, Szafrańców,
Konarskiego, Zadzika, Jana Olbrachta, biskupa Grota, Tomickiego,
Stefana Batorego, Św. Katarzyny, Św. Małgorzaty, Zebrzydowskiego,
Skotnickich, Lipskich, Maciejowskiego, Czartoryskich, królowej
Zofii.
W
katedrze oraz jej podziemiach znajdują się groby zasłużonych
Polaków jednocześnie jest to nekropolia polskich królów.
|
