|
...3000
lat przed Chrystusem Ślady stałego osadnictwa na wzgórzu
tynieckim. 1044 r. Według tradycji miejscowej, Kazimierz
Odnowiciel, syn i następca tronu króla Mieszka II i księżniczki
kolońskiej Rychezy, funduje opactwo. Klasztor wspiera odbudowę państwa
i Kościoła po reakcji pogańskiej i najeździe czeskim. Pierwszy
opat tyniecki - Aron - zostaje biskupem krakowskim. Otrzymuje tytuł
arcybiskupa, co sugeruje jego odpowiedzialność za odnowę struktur
kościelnych w całej Polsce.
2
poł. XI w. - Powstaje zespół kamiennych budowli typowych dla
opactwa. Pierwotna orientowana trójnawowa bazylika romańska ma
rozmiary dzisiejszego prezbiterium z chórem zakonnym. Zabudowania
klasztorne stają po stronie południowej kościoła, wokół krużganka.
Zachowane do dziś: południowa ściana pierwotnej bazyliki z
portalem romańskim, fundamenty krużganka, refektarza i fragmenty
zdobnictwa architektonicznego.
XIV
w. Opactwo ulega poważnym zniszczeniom za opowiedzenie się mnichów
po stronie księcia Władysława Łokietka z dynastii Piastów, późniejszego
króla, w jego walce o tron ze zwolennikami czeskich Przemyślidów.
Klasztor grabią także zagony Tatarów.
XV
w. Rozbudowa kościoła i klasztoru w stylu gotyckim. Kościół
powiększają trzy nawy i chór od strony zachodniej. Klasztor
rozrasta się w stronę południową i zachodnią wzgórza. Z tej
przebudowy czas ocala trzy skrzydła krużganka wraz z kapitularzem.
Dzisiejsza świątynia zachowuje plan gotyckiego kościoła i kilka
jego elementów: okna z maswerkami w prezbiterium, fragment portalu
głównego i przypory.
XVI
w. W Polsce zwany złotym wiekiem przynosi dalszy rozkwit opactwa.
Dawny zamek staje się reprezentacyjną siedzibą opata (dzisiaj dom
gości). Bogate uposażenie opactwa służy rozwojowi liturgii,
szkolnictwa, pomnażaniu księgozbioru.
XVII
w. Przynosi tzw. komendę (1604-1709), czyli narzucanie przez króla
opatów spoza konwentu. Narusza ona podstawową zasadę życia
benedyktyńskiego: wybór opata przez wspólnotę i ojcowskie
sprawowanie jego władzy.
W
pierwszej połowie XVII w. kościół otrzymuje wystrój barokowy. Z
bocznych naw powstaje sześć kaplic (dwie środkowe: ku czci św.
Benedykta i św. Scholastyki). Z tego okresu pochodzą stalle w chórze
zakonnym, z obrazami przedstawiającymi życie św. Benedykta i
dzieje benedyktynów. Wojny XVII w. niszczą opactwo i jego dobra.
XVIII
w. Z zakończeniem okresu komendy opactwo rozkwita na nowo. W Tyńcu
kształcą się benedyktyni Kongregacji Polskiej. Rozrasta się
biblioteka w skrzydle południowym, kościół zdobią elementy
rokokowe. Francesco Placidi projektuje ołtarze z czarnego marmuru,
wśród nich ołtarz główny z obrazem Najświętszej Trójcy i
patronów opactwa, świętych Apostołów Piotra i Pawła.
W
końcu XVIII w. Polska znika z mapy Europy, podzielona między
Austrię, Prusy i Rosję. Konfederacja barska (1768-1772) próbuje
zapobiec tej katastrofie. W opactwie zamienionym w twierdzę
konfederaci stawiają silny opór wojskom rosyjskim. Walki rujnują
klasztor. Opactwo wchodzi w obszar pierwszego zaboru austriackiego.
Wspólnota z opatem Amandem Janowskim odbudowuje klasztor raz
jeszcze i powiększa bibliotekę.
XIX
w. Władze austriackie w 1816 roku kasują opactwo. W latach
1821-1826 ma w Tyńcu siedzibę biskupstwo, przeniesione później
do Tarnowa. Biskup Tomasz Ziegler (niemiecki benedyktyn) ratuje
naczynia, szaty liturgiczne i znaczną część biblioteki
(zachowane do dziś w Tarnowie). W 1831 roku pożar trawi dachy
opactwa. Klasztor znów staje się ruiną, a ocalały kościół
przejmuje parafia. Ostatni mnich tyniecki umiera w roku 1844.
XX
w. W latach trzydziestych belgijskie opactwo św. Andrzeja staje się
ośrodkiem formacji polskich powołań benedyktyńskich. Kardynał
Adam Sapieha daje wzgórze dawnego opactwa na miejsce nowej
fundacji. Jedenastu mnichów przybywa do Tyńca 29 lipca 1939 roku.
Ich przełożonym jest o. Karol van Oost. Podjęte dzieło przetrwa
okres niemieckiej okupacji i lata komunizmu. Odbudowa zespołu
architektonicznego trwa od roku 1947. W 1968 roku klasztor wraca do
godności opactwa.
Powyższy tekst pochodzi z oficjalnej strony
klasztoru: http://www.tyniec.benedyktyni.pl
|
