|
Już w
wieku XIII na tym miejscu (dziś przy ul. Grodzkiej, wówczas na Okole)
znajdował się kościół, przy którym istniał szpital pod tym samym
wezwaniem. Dokładnej daty powstania śwoątyni jednak nie znamy. Być
może miało to miejsce w pierwszej połowie XIII w., jako że za Długosza
prawo patronatu kościoła należało do rodów Gryfitów i Ostojów, zaś
szczyt znaczenia Gryfitów w Krakowie przypada właśnie na pierwszą połowę
XIII w. W 1612 r. sprowadzone zostały z Niderlandów i osadzone w
dworku naprzeciw kościoła św. Marcina karmelitanki bose. W 1618 r.
zamieniły się one miejscami z księżmi emerytami, siedzącymi dotąd
przy kościele i przejęły szpital. W latach 1637-1644 na miejscu
starego kościoła romańskiego siostry zbudowały nowy, barokowy, według
projektu Jana Trevano. Był to drugi w Krakowie kościół typu Il Gesu.
Środki na jego budowę pochodziły z posagu siostry Teresy Marii od św.
Józefa (czyli Marii Klary, księżniczki bawarskiej). W XVIII w.
zakonnice przeniosły się na ul. Kopernika - miało to miejsce w roku
1725. Wkrótce też (w roku 1783) zlikwidowano szpital - przeniesiono go
do klasztoru duchaków. W 1816 r. kościół św. Marcina został przejęty
przez gminę ewangelicko-augsburską. Założona ona została w Krakowie
w roku 1555 i już wtedy protestanci pragnęli przejąć ten kościół,
ale po sprzeciwie Piotra Barzy zadowolili się kupnem posesji przy ul.
św. Jana (w tym miejscu stanął zbór zwany "Brogiem", a po
jego zburzeniu kościół Najświętszej Marii Panny Na Żłobku).
Zresztą już podczas "potopu" i szwedzkiej okupacji Krakowa
kościół św. Marcina funkcjonował okresowo jako zbór.
Kościół
ma prostą budowę - jest jednonawowy, bez kaplic, o sklepieniu
kolebkowym. W ścianach nawy w każdym przęśle uformowano wnękę
arkadową. W ołtarzu znajduje się obraz Siemiradzkiego "Uciszenie
burzy na morzu", w kościele znaleźć też można tablicę pamiątkową
ku czci Mikołaja Reja. Zwrócić uwagę można też na krucyfiks nad ołtarzem,
pochodzący z ok. 1380 r.
|
|
Obecna
cerkiew a dawny kościół
św, Norberta , znajdujący się u wylotu ul. Wiślnej przy Plantach, powstał w
latach 1636-1643 dzięki Dorocie Kątskiej, ksieni norbertanek ze
Zwierzyńca. Chciała ona zapewnić zakonnicom schronienie w obrębie
murów miejskich na wypadek niebezpieczeństwa. Kościół budowano mimo
oporu mieszczan uważających, że w Krakowie jest już zbyt dużo
klasztorów. W 1803 r. Austriacy skonfiskowali klasztor i kościół.
Taki stan rzeczy trwał jednak bardzo krótko, bowiem już w 1808 r.
Austriacy przekazali kościół i część klasztoru (pozostała część
dostała się Uniwersytetowi) grekokatolikom (na początek krótko ojcom
bazylianom), w których rękach pozostawał do roku 1947. Podczas
wielkiego pożaru miasta z 1850 r. spłonęły tylko dachy kościoła i
klasztoru. W 1947 r. kościół i klasztor przekazano w ręce saletynów,
a w 1998 r. ponownie oddano grekokatolikom.
Kościół
zbudowano w stylu barokowym, jest bardzo prosty, jednonawowy, bez
kaplic. Elewacji frontowa niczym się nie wyróżnia spośród sąsiadujących
kamienic. Wewnątrz znajduje się piękny rokokowy ołtarz główny z połowy
XVIII w. sprowadzony tutaj z kościoła cystersów w Mogile. Na miejscu
bocznego wejścia znajduje się gotycki krucyfiks z pierwszej połowy
XVI w.
|
