|
Pierwszą
wzmiankę o kościele św. Anny w Krakowie znajdujemy w związku z
zapisem na jego rzecz dokonanym w 1381 r. przez Sulisława z Nawoja i
Novogiusa, właścicieli Grodźca. W czasie pożaru w 1407 r. kościół
uległ całkowitemu zniszczeniu, ale jeszcze tego samego roku został
odbudowany z fundacji króla Władysława Jagiełły jako murowany kościół
w stylu gotyckim. W 1418 r. król Władysław Jagiełło związał ściśle
kościół z Akademią Krakowską, nadając uniwersytetowi prawo
patronatu nad parafialnym kościołem św. Anny. W 1428 r. przebudowano
i rozszerzono prezbiterium.
Aktem
z 27 października 1535 r. ks. bp Piotr Tomicki podniósł kościół św.
Anny do godności kolegiaty. Gotycki kościół św. Anny rozebrano w
1689 r. jako za mały wobec wzrastającego kultu św. Jana z Kęt, kapłana,
wychowanka i profesora Akademii Krakowskiej, którego grób znajdował
się w świątyni. Obecny kościół zbudowano w latach 1689-1703 w
stylu barokowym. Jest on wzorowany na rzymskim kościele św. Andrzeja
della Valle. Za budowę odpowiedzialny był ks. Sebastian Piskorski,
proboszcz parafii i profesor uniwersytetu. Jemu też zawdzięczamy całościowy
plan wystroju wnętrza i szczegółowe projekty ideowe i artystyczne,
tworzące ten specyficzny i niespotykany klimat świątyni.
Projektantem
kościoła był holender, Tylman z Gameren. Prace przy budowie kościoła
prowadził również znany włoski architekt, Franciszek Solari. Rzeźbiarską
dekorację wnętrza (wspaniałe stiuki) wykonał doskonały rzeźbiarz -
sztukator Baltazar Fontana, będący pod przemożnym wpływem rzymskiego
mistrza Giovanni Lorenza Berniniego. Malowidła na ścianach świątyni
są autorstwa wybitnych artystów - freskantów, braci Karola i
Innocentego Montich z Włoch oraz Karola Dankwarta z Nysy.
Architektura.
Wchodząc
do kościoła św. Anny zauważamy całe bogactwo barokowego wnętrza:
obfitość motywów zdobniczych, rozmaitość przedstawień oddanych w
rzeźbach, reliefach i malowidłach.
Dekoracja
prezbiterium obrazuje zapowiedź przyjścia na świat Jezusa Chrystusa.
Główny ołtarz według projektu Baltazara Fontany przedstawia św. Annę
z Matką Bożą i Dzieciątkiem, obraz autorstwa Jerzego Eleutera
Siemiginowskiego, nadwornego malarza króla Jana III Sobieskiego. Obrazy
w stallach przedstawiają sceny z życia św. Anny pędzla krakowskiego
malarza Szymona Czechowicza. Bogata dekoracja nawy głównej oparta jest
na Apokalipsie św. Jana i przedstawia dość rzadko realizowany w
sztuce temat: Kościół jako święte miasto - niebieska Jerozolima.
W
nawie poprzecznej, tj. transepcie, po prawej stronie znajduje się
kaplica, w której fascynuje oryginalnie skomponowany monumentalny ołtarz
- konfesja św. Jana z Kęt (1390 - 1473). Powstał on w latach
1695-1703 i jest dziełem Baltazara Fontany. Trumnę świętego dźwigają
postacie symbolizujące wydziały Uniwersytetu: teologiczny, prawny,
lekarski i filozoficzny. W narożnikach ołtarza, na wysokich
postumentach, ustawiono cztery kręcone kolumny. Dostrzegalna jest tutaj
bardzo wyraźna inspiracja Berniniego, twórcy konfesji św. Piotra w
Bazylice Watykańskiej. O ile jednak kolumny konfesji św. Piotra
podtrzymują baldachim, to u św. Jana Kantego zwieńczone są posągami
świętych Janów: Chrzciciela, Ewangelisty, Chryzostoma i Damasceńskiego.
Dekoracja na ścianach i na sklepieniu ukazuje sceny z życia św. Jana
Kantego, eksponując jego wrażliwość na potrzeby ludzi biednych. Są
one autorstwa Innocentego Montiego i Karola Dankwarta.
Po
przeciwnej stronie znajduje się kaplica Adoracji Chrystusa zdjętego z
Krzyża. Jest to kaplica poświęcona czci Męki Pańskiej. W ołtarzu
umieszczona jest duża, pełna wyrazu scena adoracji Krzyża i opłakiwania
Chrystusa. Polichromia wykonana przez K.Dankwarta ukazuje sceny związane
z historią odnalezienia Krzyża św. oraz jego prefiguracji (m.in.
ofiarę Abrahama i węża miedzianego). Kaplica, a zwłaszcza jej
stiukowy zespół, jest arcydziełem jedynym w swoim rodzaju, nie
znajdującym podobnych w Polsce. W tej kaplicy na uwagę zasługuje również
pomnik Mikołaja Kopernika. Zaprojektował go w duchu klasycyzmu i
ufundował w 1822 r. architekt - amator ks. Sebastian Sierakowski.
Pomnik wykonał Jan Nepomucen Galli, przedstawiciel włoskiej rodziny
kamieniarzy. Był to pierwszy pomnik M.Kopernika w Polsce.
W
nawach bocznych znajduje się sześć kaplic. Po prawej stronie: św.
Jana Chrzciciela, Niepokalanego Poczęcia NMP, św. Józefa. Po lewej
stronie: św. Piotra w Okowach, św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św.
Sebastiana. Na chórze muzycznym znajduje się późnobarokowy, 25-głosowy
instrument organowy z lat 1723-1726, zbudowany przez Szymona
Szadkowskiego. Uważany jest za wybitne dzieło kunsztu
organomistrzowskiego. Są to jedyne w Krakowie organy zachowujące
autentyczne brzmienie z czasów epoki Jana Sebastiana Bacha. Piękna
barokowa, dwuczęściowa szafa, tj. prospekt, ozdobiona herbami
Uniwersytetu Jagiellońskiego, została odnowiona w 1973 r.
Tekst
pochodzi z oficjalnej strony poarafii: http://www.kolegiata-anna.diecezja.krakow.pl/
Opracowanie
Ks. Prałat Władysław Gasidło, Proboszcz Kolegiackiej Parafii Św.
Anny
|
