|
Kościół
ten, znajdujący się przy ul. Grodzkiej naprzeciwko placu Marii
Magdaleny, zbudowany został specjalnie dla zakonu jezuitów,
sprowadzonego do Polski w roku 1583 przez króla Zygmunta III Wazę.
Początkowo kościół miano zbudować dla nich na rogu Rynku Głównego
i ul. Wiślnej, jednak ks. Piotr Skarga (pochowany zresztą tutaj w
krypcie pod prezbiterium) w 1596 r. wykupił kamienice stojące na
miejscu dzisiejszego kościoła. Budowę rozpoczęto rok później,
obok Skargi zaangażowali się w nią król Zygmunt III oraz biskup
krakowski kardynał Jerzy Radziwiłł, obaj mający wiele sentymentu
dla nowego zakonu. Okazało się jednak, że popełniono błędy
wynikające ze złych obliczeń statycznych i w 1605 r. rozebrano większość
z wcześniej zbudowanych elementów. Kierownictwo budowy objął Jan
Trevano. Nową kopułę, tym razem na filarach kamiennych,
zasklepiono w roku 1619, za kościół ukończono i poświęoono w
roku 1635. Już w 1625 r. przy kościele otwarto pierwszą jezuicką
szkołę publiczną; szkoły i klasztor mieściły się w sąsiadującym
budynku dzisiejszego Collegium Broscianum UJ. Po kasacie jezuitów w
roku 1773 kościół pełnił różne funkcje. W latach 1786-1796
należał do cystersów mogilskich. W latach 1796-1809 był kościołem
garnizonowym wojsk austriackich. W roku 1814, po wkroczeniu wojsk
rosyjskich do Krakowa, został nawet garnizonową cerkwią prawosławną.
Od 1830 r. miała tu siedzibę parafia Wszystkich Świętych. Z
kolei w okresie międzywojnia pełnił funkcję kościoła
garnizonowego. W budynkach klasztornych miał siedzibę m.in. sąd,
potem władze Rzeczypospolitej Krakowskiej, wreszcie oddano je
Uniwersytetowi Jagiellońskiemu.
Wygląd
kościoła nawiązuje do rzymskich kościołów Il Gesu oraz San
Andrea della Valle. Stanowi wspaniały przykład baroku w jego początkach
i stał się wzorem dla wielu innych kościołów w Polsce. Przy
budowie kierowano się zasadą łączenia planu podłużnego z
centralnym, czego wyrazem jest szeroka nawa środkowa, boczne nawy złożone
z rzędów kaplic oraz krótki transept. Kopuła ma ciekawą formę
elipsy. Fasada, bardzo oszczędna, posiada jednak ogromną siłę
wyrazu. Wnętrze kościoła nie należy do najbogatszych w
dekoracje. Przyciągają uwagę sztukaterie sklepień apsydy i
kaplic, które wykonał Jan Falconi oraz nagrobki - biskupa Andrzeja
Trzebickiego oraz Stefana Branickiego. Ciekawy element stanowi
chrzcielnica gotycka z XV w. Ważną rolę odgrywa wyraźny program
ideowy kościoła - wzniesiony on został wieżo po unii brzeskiej
(1596), skąd pochodzi m.in. wezwanie - w. Piotr jako pierwszy
biskup Rzymu, apostoł Zachodu i w. Paweł jako apostoł Wschodu (te
wątki przejawiają się m.in. w ołtarzu oraz w dekoracjach kopuły).
Wspaniałe ogrodzenie zewnętrzne od ul. Grodzkiej pochodzi z
pierwszej połowy XVIII w., zaprojektowane zostało przez Kacpra Bażankę
(prawdodpodobnie również autora ołtarza głównego), za posągi
dwunastu apostołów wykonał Dawid Heel (obecnie oglądamy ich
kopie).
|
