|
Budowę
tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej
w 1241 r. po najeździe Tatarów na Kraków. W II połowie XIV w.
zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając
prezbiterium i nawę główną, nadając budowli układ bazylikowy,
który pozostał do dziś. Kilka razy miejsce to było nękane pożarami,
ostatni w 1850 r. spowodował największe spustoszenie świątyni.
Całe wnętrze uległo wypaleniu, runęło sklepienie w nawach i w
niektórych gotyckich kaplicach. Cała zabudowa kościelno-klasztorna
była wówczas w takim stanie, że proponowano dominikanom
przeniesienie się w inne miejsce. Podjęta jednak przez Zakon
odbudowa przywróciła świątyni pierwotny, surowy wygląd.
Do
kościoła wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim
portalem z ok. 1400 r. Samo wnętrze odznacza się strzelistością
proporcji. Bazylika jest długa na 69 m, wysoka na 22 m, a jej całkowita
szerokość wynosi 38 m. Wystrój kościoła jest w większości
neogotycki.
W
prezbiterium, obok głównego ołtarza Trójcy Świętej, znajduje
się ocalała po pożarze płyta nagrobna Filipa Buonacorsi zwanego
Kallimachem, filozofa, humanisty, nauczyciela synów Kazimierza
Jagiellończyka, dzieło Wita Stwosza. Nieco dalej odnajdujemy płytę
nagrobną księcia Leszka Czarnego, wielkiego dobrodzieja zakonu,
wykutą w kamieniu z XV w. Na przeciwległej ścianie odkrywamy
epitafium bp Iwona Odrowążą, a w nie wpisane postacie świętych:
Augustyna, Ambrożego, Hieronima, Stanisława i wizję św. Tomasza.
Ściany zdobią obrazy Tomasza Dolabelli: Wizja św. Jacka, Ostatnia
Wieczerza, oraz dwa XVII-wieczne obrazy: Męczeństwo św. Stanisława
i św. Wojciecha. Wystrój prezbiterium tj. stalle, jak i konfesjonały
pochodzą z XIX w. i są dziełem jednego z naszych braci.
Kaplice.
Pierwszą z nich jest Kaplica Matki Bożej Różańcowej z końca
XVII w. W głównym ołtarzu znajduje się cudowny obraz sprowadzony
z Rzymu, który jest wierną kopią obrazu Santa Maria Maggiore z
XVI w. Pokrywająca ją polichromia (dzieło Teodora Stychowicza)
przedstawia tajemnice różańcowe. Pod kaplicą znajduje się
krypta rodziny Sobieskich. Wychodząc z kaplicy, na ścianie południowej
kościoła napotykamy na szereg innych kaplic, który rozpoczyna
renesansowa kaplica św. Dominika z XVII w., dzieło warsztatu Santi
Gucciego ufundowane przez ród Myszkowskich. Kolejne kaplice są pod
wezwaniem: św. Józefa, Serca Pana Jezusa, św. Tomasza z Akwinu,
św. Róży z Limy; zaś po przeciwnej stronie to kaplice: św.
Katarzyny ze Sieny, św. Marii Magdaleny i Jezusa Ukrzyżowanego.
Szczególnym
miejscem bazyliki jest kaplica, grób św. Jacka wzniesiony w XVI w.
na miejscu, gdzie znajdowała się cela zakonna założyciela
Polskiej Prowincji Dominikanów. Ma ona wystrój renesansowy; w
kopule zawarta jest apoteoza Jacka wg wizji św. Bronisławy, która
przedstawia śmierć, uniesienie do nieba, przyjęcie przez Matką
Bożą i koronację świętego.
Idąc
pod schodami prowadzącymi do kaplicy św. Jacka trafiamy do tzw. Małej
zakrystii stanowiącej niegdyś kaplicę Trzech Królów, z której
dochodzimy do pomieszczeń zakrystii wybudowanej w I poł. XVII w.
zdobionej barokowym sklepieniem i szeregiem komód barokowych z
boazerią z XVII w.
Klasztorne
krużganki z XVI w. to cztery zestawione z sobą przestronne
korytarze tworzące zamknięty czworobok z wirydarzem pośrodku.
Jest to miejsce wiecznego spoczynku braci, i ludzi związanych z
Zakonem, stąd na ścianach liczne epitafia i płyty pamiątkowe,
jak i portrety polskich dominikanów, którzy byli biskupami od XIII
do XV w. oraz obrazy ukazujące różne legendy z historii Zakonu.
We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do
kapitularza z gotyckim portalem z XIV w. Przez atrium trafiamy do
refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w. Ta
romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek.
Wnętrze zdobi polichromia Chrystusa Ukrzyżowanego, a także obrazy
Dollabeli m.in. Rozmnożenie chleba, Gościna Jezusa u Marty i
Marii, Cudowny połów ryb. Pod refektarzem znajduje się romańska
krypta z przełomu XI-XII w. stanowiąca obecnie miejsce różnych
spotkań duszpasterskich.
Tekst
pochodzi z oficjalnej strony klasztoru: http://www.krakow.dominikanie.pl
|
