Kraków - najważniejsze daty

 / w tekście znajdują się linki do zdjęć ilustrujących wydarzenie 

Okres III - od  II rozbióru  Polski  do końca XIX wieku
1793 r - drugi rozbiór Polski - Kraków pod okupacją rosyjską
1794 r - Powstanie Kościuszkowskie. Wojska rosyjskie opuszczają Kraków w związku z działaniami brygady gen. Madalińskiego

1794 r - gen. Tadeusz Kościuszko wraz z wojskiem wkracza do Krakowa. 24 marca składa przysięgę na Rynku Głównym. Rozpoczyna działalność Komisja Porządkowo Cywilno-Wojskowa. Zadaniem jej jest mobilizacja wojska, rozbudowa fortyfikacji rozpoczętych w 1790 roku. 15 czerwca miasto kapituluje. Jest to początek półtorarocznej okupacji pruskiej.

1795 r - Prusacy rabują skarbiec wawelski, wywożąc insygnia koronacyjne królów polskich
1795 r - trzeci rozbiór Polski - 13-letnia okupacja Krakowa przez Austriaków

1795 r - wchodzi w życie przepis zabraniający grzebania zmarłych na cmentarzach przykościelnych w obrębie murów miejskich. Wobec braku właściwego cmentarza miejskiego przeznaczono na ten cel dwa dotychczas istniejące cmentarze znajdujące się poza murami miejskimi. Cmentarz przy kościele śś. Filipa i Jakuba na Kleparzu oraz św. Piotra na Garbarach. Na tym pierwszym grzebano zmarłych z parafii kościołów: Mariackiego i św. Krzyża natomiast   na Garbarach chowano parafian od: św. Anny, św. Szczepana, Wszystkich Świętych.

1798 r - inicjuje swoją działalność krakowski Teatr Stary / budynek powstał z trzech kamienic i jest najstarsza placówką działającą w Polsce / Dokonał tego Jacek Kluczewski - otrzymując od cesarza austriackiego przywilej.

1800 r - miasto Kazimierz zostaje wcielone jako dzielnica do Krakowa. Zamieszkałej tam ludności pochodzenia żydowskiego pozwolono się decyzją senatu osiedlić w całym Krakowie.

1800 r - władze austriackie rozpoczęły adaptację Wawelu na potrzeby wojska. Tworzone są koszary.

1801 r - miasto otrzymuje nowy miejski cmentarz zwany odtąd Cmentarzem Rakowickim na wykupionych pokarmelitańskich gruntach. Pierwszą pochowaną osobą jest Apolonia z Lubowieckich Bursikowa - styczeń 1803 rok.

1802 r - likwidacja cmentarza przy kościele Mariackim
1803 r - na Uniwersytecie Krakowskim polski język wykładowy zostaje zastąpiony łaciną.
1804 r - Kraków ogłoszono miastem otwartym. Stało się to przyczyną do wyburzenia średniowiecznych murów obronnych.
1807 r - rozpoczęto burzenie dawnych fortyfikacji
1808 r - na trasie Kraków - Warszawa zaczęły kursować dyliżanse.
1809 r - przyłączenie Krakowa do Księstwa Warszawskiego, do miasta wkroczył wraz z wojskiem Książę Józef Poniatowski

1810 - 1814 r - trwa bezmyślna i wielce tragiczna w skutkach decyzja Rady Miasta nakazująca wyburzenie średniowiecznych murów obronnych miasta. Staraniem prof. Feliksa Radwańskiego ostały się tylko te stojące do dziś fragmenty dawnych fortyfikacji. Ta barbarzyńska decyzja władz miasta to przejaw wybitnej indolencji i nieodpowiedzialności w stosunku do historii. W roku 1809 na akwarelach uwiecznił je Jerzy Głogowski.

1811 r - po wyburzeniu gotyckich kościołów: Św. Szczepana i Św. św. Mateusza i Macieja, oraz rozebraniu budynków koszarowych powstaje Plac Szczepański. Wcześniej na krótko plac ten nosił nazwę Placu Gwardii Narodowej.

1812 r - zagracony Mały Rynek zwany w przeszłości: Vandetą, Tandetą, Rynkiem Rzeźniczym po wyburzeniu szkoły Panny Marii i zlikwidowaniu jatek nabiera wyglądu jakim go dziś możemy podziwiać.

1813 r - Kraków ponownie zostaje zajęty przez wojska rosyjskie
1815 r - powstała Rzeczpospolita Krakowska - Kraków jest Wolnym Miastem
1816 r - założono Krakowskie Towarzystwo Naukowe
1817 r - kolejna tragiczna w skutkach decyzja władz - zostaje rozebrany ratusz miejski na Rynku Głównym / pozostaje tylko wieża z XIV w. istniejąca do dziś / 
1817 r - powstaje Krakowskie Towarzystwo Miłośników Muzyki. Stowarzyszenie to jest pierwszą na ziemiach polskich filharmonią
1817 r - rząd austriacki rozwiązuje zakon Benedyktynów w Tyńcu. A bogata i  bezcenna biblioteka wywieziona zostaje do Lwowa. Niestety w 1848 roku niszczy ją bezpowrotnie pożar.
1820 r - decyzją senatu Wolnego Miasta Krakowa w miejscu zasypanych dawnych fortyfikacji miejskich i wyburzonych średniowiecznych murów obronnych, powstają Planty krakowskie
1820 - 1823  r - ma miejsce sypanie Kopca Kościuszki

1824 r - następuje likwidacja cmentarza przy kościele OO. Dominikanów i przebicie ulicy Dominikańskiej do Plant. Ostateczna regulacja Placu Dominikańskiego następuje po 1850 roku. Wtedy też zostaje rozebrana zabytkowa dzwonnica; zniszczona w czasie pożaru.

1830 r - powołano do życia Komitet Reperacji Zamku Królewskiego
1830 r - na wieść o Powstaniu Listopadowym w Krakowie powstaje 4 grudnia powstaje gwardia narodowa. Jej uczestnicy wzmacniają oddziały polskie w Warszawie. Rzeczpospolita Krakowska zachowuje neutralność polityczną.
1831 r - do miasta przybywa gen. Józef Chłopicki - dyktator powstania, aby tu spędzić resztę życia.
1831 r - do miasta ponownie wkraczają wojska rosyjskie.
1833 r - reaktywowana zostaje działalność Bractwa Kurkowego. W tym celu w Ogrodzie Strzeleckim przy ul. Lubicz powstaje strzelnica.
1835 r - w Krakowie rozpoczyna działalność polityczne ugrupowanie emigracyjne "Młoda Polska"
1836 r - wkroczenie do miasta oddziałów austriackich
1838 r - po rozebraniu kościoła Wszystkich Świętych powstaje plac o tej samej nazwie.
1839 r - na skutek protestów Anglii i Francji Kraków opuściły załogi pruska i rosyjska. Pozostali tylko Austriacy.
1841 r - wyburzono "szyję" czyli fortyfikacyjny mur łączący Barbakan z Bramą Floriańską.
1841 r - wojska austriackie opuściły teren Rzeczypospolitej Krakowskiej.
1846 r - wybucha Powstanie Krakowskie. W nocy z 22 na 23 lutego powstaje Rząd Narodowy. Austria anektuje miasto. Do Wolnego Miasta Krakowa  wkraczają oddziały austriackiego wojska. 27 lutego w starciu z Austriakami w Podgórzu ginie Edward Dembowski.
1846 r - i przez lata następne -  Kraków staję się twierdzą. Następuje wzmożony ruch w budowie fortyfikacji przez Austriaków.
1847 r - koniec budowy węzła kolejowego Kraków - Wrocław - Berlin
1848 r - Wiosna Ludów  w Krakowie - miasto nękane jest bombardowaniami  austriackimi. W wyniku tych działań zginęły 32 osoby.
1848 - 1850  r - przeprowadzono regulację Wisły.
1850 r - wielki pożar miasta trwający 10 dni. Spłonęło 160 domów, 4 kościoły i dwa klasztory
1850 r  - powstało Muzeum Archeologiczne. Jego dzisiejsza siedziba to gmach dawnego więzienia Św, Michała przy ulicy Senackiej i Poselskiej
1854 r - z inicjatywy Walerego Wielogłowskiego powstało Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych

1857 r - wprowadzono po raz pierwszy w Krakowie oświetlenie gazowe. Początkowo lampy takie były na: Rynku Głównym, na ul. Stradom, na większych ulicach Kazimierza oraz przy dworcu na ul. Lubicz.

1863 r - Powstanie Styczniowe. Z Krakowa wyruszają oddziały pod dowództwem gen. Zygmunta Jordana. W sierpniu do miasta przybywa Romuald  Traugutt, ostatni dyktator powstania.
1864 r - władze austriackie zaprowadziły w Galicji stan oblężenia jako kara za udzielanie powstaniu pomocy przez krakowian.
1866 r - rektor UJ prof. dr Józef  Dietl zostaje pierwszym prezydentem Krakowa / Wielki Budowniczy /
1867 r - w mieście kursują pierwsze konne omnibusy
1867 r - powtórny pogrzeb na Wawelu odnalezionych w Katedrze zwłok króla Kazimierza Wielkiego
1867 r - Galicja wraz Krakowem weszła w okres tzw. Ery Autonomicznej

1870 r - zostaje wydany zakaz chodzenia "na pueri". Pucheroki to nie spotykany nigdzie poza Krakowem i okolicami obyczaj. Polegał on na odwiedzaniu domów przez przebranych w baranie skóry żaków w Niedzielę Palmową. Za wygłoszone wiersze otrzymywali oni jadło, napitek i podarki. Po wprowadzeniu tego zakazu obyczaj przeniósł się do podkrakowskich wsi.

1872 r - na wniosek radnego Walerego Rzewuskiego zapadła decyzja o zasypaniu tzw. Starej Wisły na odcinku od Wisły do Blichu.To koryto martwej już niemal rzeki biegło wzdłuż dzisiejszej ulicy Dietla i ul. Grzegórzeckiej. Jej początek miał miejsce pomiędzy Wawelem a Skałką.

1873 r - mają miejsce pierwsze prace restauracyjne grobów królewskich na Wawelu. W następnych latach po odzyskaniu z rak austriackich zdewastowanego w barbarzyński przez nich sposób zamku / Austriacy urządzili z Wawelu cytadelę - pomieszczenia dworskie przeznaczyli na stajnie i koszary  / przeprowadzono ogromny zakres prac restauracyjnych. Dzięki środkom finansowym społeczeństwa polskiego Wawel w następnych latach powrócił do swej świetności.

1873 r - powstaje zawodowa straż ogniowa w miejsce istniejącej od 1865 roku Stowarzyszenia Ochotniczej Straży Ogniowej. Siedzibą straży zawodowej był wybudowany specjalnie w tym celu budynek na Kotłowem / dzisiejsza ul. Westerplatte /

1875 - 1879 r -  architekt Tomasz Pryliński restauruje Sukiennice
1879 r  - powstaje pierwsze na ziemiach polskich muzeum - Muzeum Narodowe. Pierwszym eksponatem jest obraz H. Siemiradzkiego " Pochodnie Nerona"
I połowa XIX wieku - ekspansja budowlana w Krakowie i szybki rozwój terytorialny miasta.
1880 r - obszar Krakowa wynosił zaledwie 6, 9 km kwadratowego
1881 r - kursują pierwsze konne tramwaje
1883 r - w budynku UJ profesorowie: Karol Olszewski i J. Wróblewski jako pierwsi na świecie dokonali skroplenia azotu i tlenu.
1887 r - Wystawa krajowa w Krakowie
1887 r - Stanisław Rehman zakłada na terenach wydzierżawionych  od wojska Park Krakowski

1887 - 1888 r - wybudowana zostaje kolej obwodowa zwana:cirkumwallacyjną. Linia ta łączyła dworzec przy ul. Lubicz z dworcem w Płaszowie. Przebiegała wzdłuż dawnego wału fortyfikacji austriackich  po zachodniej granicy miasta. Nasyp kolejowy biegł dzisiejszymi Alejami Trzech Wieszczów do nieistniejącego  już mostu kolejowo drogowego. Łączył on  cypel Dębnicki z lewobrzeżną  częścią Krakowa.

1889 r - staraniem Dr. Henryka Jordana otwarto na terenach byłych pastwisk przyległych do Błoń krakowskich park jego imienia.
1889 r - zbudowano klinikę chirurgiczna UJ oraz Collegium Medicum
1889 - 1891 r - architekt Tadeusz Stryjeński przeprowadza generalną restaurację wnętrza kościoła  Mariackiego. Zaś na ścianach  koscioła pod okiem Jana Matejki trwają prace nad wykonaniem polichromi wg. jego projektów.
1890 r - sprowadzenie z Paryża zwłok Adama Mickiewicza
1893 r - otwarcie Teatru im. Juliusza Słowackiego. W tym też roku umiera Jan Matejko - kondukt żałobny przejdzie ulicami miasta.
1893 r - otwarto oficjalnie krakowską sieć telefoniczną.

1895 r - odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza. Wieszcz dwukrotnie był umieszczany na cokole a to z powodu różnicy zdań to ostatecznej wersji. Za uroczyste odsłonięcie można przyjąć datę 1898 rok.

1895 r - Stanisław Wyspiański przeprowadza prace przy wykonaniu polichromii w kościele franciszkanów.
1895 r - Apolinary Michalik zakłada słynną kawiarnie przy ul. Floriańskiej
1896 r - w Podgórzu powstaje park im. Bednarskiego
1897 r - otwarto pierwsze gimnazjum żeńskie
1899 r  - powstaje Muzeum historyczne miasta Krakowa
1899 r - odbył się Zjazd Dziennikarzy Słowiańskich
1899 r - zmarł Juliusz Kossak

<<< wstecz - Kalendarz dziejów -menu

Kraków  w XX wieku - dalej >>>

<<< strona główna            galeria - menu >>>