SYNAGOGI  NA  KRAKOWSKIM  KAZIMIERZU

Stara Synagoga -  to najstarsza świątynia żydowska w Polsce. Jednocześnie  jest najznakomitszym zabytkiem żydowskiej architektury sakralnej. Wybudowana została z końcem XV lub na początku XVI wieku. Pewne fakty mówią, iż budowniczymi byli  czescy żydzi, bowiem spora ich grupa przybyła na krakowski Kazmierz po tzw. "Pogromie praskim" w 1389 roku. Potwierdza to architektura Starej Bóżnicy  bardzo zbliżonej  założeniami i konstrukcją do gotyckich bożnic w Wormacji, Ratyzbonie i Pradze. W swej formie istniała do pożaru w roku 1557. Bóżnicę odbudował włoski architekt Mateusz Gucci, dając jej wystrój renesansowy.  Synagoga znana jest z wielu wydarzeń historycznych jak choćby: przemówienie Tadeusza Kościuszki - Naczelnika Insurekcji , wzywające żydów  do walki o wspólną ojczyznę. W 1846 roku.  uczestnik powstania krakowskiego Maurycy Krzepicki, wygłosił patriotyczną mowę a w 1848 roku  rabin Beer Meisels. W 1931 r. bożnicę Starą odwiedził prezydent RP, prof. Ignacy Mościcki.  13 stycznia 1958 r. Żydowska Kongregacja Wyznaniowa przekazała budynek  na cele muzealne.

Synagoga Wysoka mieści się przy ulicy Józefa. Wznoszona  była w latach 1556-63 jako trzecia z kolei na  Kazimierzu. Architektonicznie zbudowana została w stylu  renesansowym.  Nazwa pochodzi stąd, że na salę modlitw przeznaczono pomieszczenie na piętrze. Podobnie i w tej bóżnicy widać analogie do czeskich świątyń żydowskich, mianowicie do praskiej synagogi Wysokiej. Bezcenne wyposażenie synagogi uległo dewastacji w czasie II Wojny Światowej

Kliknij aby zobaczyć fotografie...więcej

Synagoga Remut' h przy ul. Szerokiej wzniesiona została z  fundacji Israela Isserlesa w 1553 roku. Nazwa synagogi nie pochodzi od nazwiska fundatora, ale dla uczczenia pamięci jego syna, uczonego filozofa, rabina gminy krakowskiej zwanego Rabbim Moses  czyli Remuh.W 1557 roku pożar strawił pierwotną synagogę i dopiero w rok później postawiono murowaną.  Obecny kształt nadał jej niejaki Stanisław Baranek - budowniczy. W roku 1819roku  architekt August Pluszyński powiększył budowlę. Dzisiejszy kształt  to zasługa Hermana Gutmana który w 1933 przeprowadził modernizację. Bożnica została przez nazistów okradziona  z cennych przedmiotów kultowych. W sąsiedztwie synagogi znajduje się stary zabytkowy cmentarz na którym pochowano rabina Mojżesza Isserlesa. 

Kliknij aby zobaczyć fotografie...więcej

Synagoga Kupa  wybudowana została  w latach 40. XVII w., z funduszu kahału. . W 1643 roku cech złotników żydowskich dofinansował budowę przeznaczając na ten cel solidną  sumę. Bożnica znajduje się  przy na północnej stronie ulicy Kupa, zachowanym, fragmencie XIV-wiecznego muru obronnego Kazimierza.  W ostatnich latach XIX w. doszło do rozbudowy bożnicy. W czasie ostatniej wojny świątynia uległa dewastacji. Całkowicie zniszczone zostały bima oraz platforma ze schodami i pulpitem kantora przed arką. Obecnie przeprowadzono prace konserwatorskie mające na celu powrót do jej świetnych czasów.

Kliknij aby zobaczyć fotografie...więcej

Synagoga Wolfa Poppera - inaczej zwana "Bociana" powstała w roku 1620 z fundacji kupca kazimierskiego  Wolfa Poppera.Człowiek ten  stał się jednym z najznakomitszych kupców i bankierów. Jjego nazwisko było szeroko znane w sferach kupieckich środkowej Europy. Synagoga jego fundacji  to niewielki budynek halowy podparty mocnymi  skarpami. Bóżnica została niezwykle hojnie uposażona przez swojego fundatora, należała w tym czasie do najbogatszych bożnic na Kazimierzu. Wnętrza sklepione kolebkowo. Od ulicy Dajwór znajduje się drugie wejście / nieczynne /

Synagoga Postępowa tzw. Tempel. Zlokalizowana w narożniku ulic:  Miodowej i Podbrzezie. Zbudowana w latach 1860-1862. Jest to jedyna na świecie synagoga Izraelitów reformowanych. Wielokrotnie przebudowywana w latach  1868, 1893 i 1924,  zachowała jednak swoją pierwotną formę. Samo powstanie synagogi oraz wprowadzenie zmian w  liturgii wywołały kontrowersje i protesty  ortodoksyjnych wyznawców religii żydowskiej. W bożnicy Tempel kazania były po polsku i po niemiecku. Synagoga Tempel to miejsce skupiające zwolenników Haskali.  Był to ruch wyznający idee  odrodzenia społecznego i kulturalne. W czasie II wojny światowej naziści przeznaczyli synagogę na magazyn. Obecnie synagoga spełnia swoje cele kultowe. 

Synagoga Ajzyka lub inaczej Izaaka. Wzniesiona w latach 1638-1644 przez seniora Żydów kazimierskich - Izaaka Jakubowicza / Ajzyk reb Jekeles / bankiera. 30 kwietnia 1638 r. Jakubowicz uzyskał od króla Władysława IV pozwolenie na budowę.  W 1644 r. nastąpiła jej uroczysta inauguracja. W rezultacie powstała największa i w przeszłości najwspanialej wyposażona kazimierska  bożnica. W czasie  potopu szwedzkiego synagogę  ograbili  szwedzcy żołnierze, a podczas zarazy w roku 1679 jej opiekunowie uciekli, wywożąc wyposażenie do synagogi w Opatowie. Przed bożnicą znajdował  się obszerny plac, na którym do 1939 r. znajdował się targ rybny. Jak większość zabytków kultu judaistycznego w czasie II Wojny Światowej bożnicę zdewastowali naziści.  W 1946 r. był plan aby zamienić ją na kościół. Dzisiejszy wygląd i stan synagoga zawdzięcza konserwacji przeprowadzonej w latach 1983-95 gdzie podczas prac odkryto bezcenną polichromię z XVII wieku, na którą składają się teksty modlitw oraz nazwiska fundatorów poszczególnych inskrypcji.

Kliknij aby zobaczyć fotografie...więcej

© Copyright wszelkie prawa do fotografii należą do Artura  i Konrad Turyna

<<< powrót do Kazimierz - menu       powrót do galeria menu >>>