- Mieszkająca
w Krakowie od stuleci ludność żydowska miała swoje odrębne
cmentarze. Początkowo zanim Żydów przeniesiono na Kazimierz w XV
wieku decyzją króla polskiego Jana Obrachta ich cmentarz zwany
kirkutem był poza murami miejskimi w okolicach Czarnej Wsi.
Pierwszy kazimierski cmentarz żydowski znajdował się poza murami
miejskimi w okolicy dzisiejszej ulicy Dajwór obok nieistniejącego
już stawu.
-
- Obecnie na krakowskim Kazimierzu znajdują się dwie
inne nekropolie starozakonnych. Jeden czynny do dziś cmentarz przy
ulicy Miodowej i stary cmentarz Remut' h. Cmentarz ten znajduje się
obok synagogi Re-Mu. CMENTARZ RABINÓW nieczynny już od 1799 a założony
w 1551 roku. W trakcie prac archeologicznych po wojnie odkryto tu
ponad 700 zabytkowych nagrobków. Najstarszy liczył ponad 400 lat.
W trakcie restauracji umieszczono na powrót nad wejściem napis
hebrajski:" STARY CMENTARZ -MIEJSCE SPOCZYNKU GAONÓW- ZAŁOŻONY
KOSZTEM KAHAŁU ROKU 5332 / 1551 n.e. /.
-
- Na terenie
Krakowa znajdowały się jeszcze dwa cmentarze żydowskie
w okolicach Woli Duchackiej. Pierwszy z nich zlokalizowany przy
ulicy Jerozolimskiej należał do Gminy żydowskiej Podgórza. W
latach dwudziestych XX wieku Gmina Wyznaniowa z Krakowa biorąc
pod uwagą szczupłość cmentarza przy ulicy Miodowej postanowiła
wybudować nowy cmentarz. W tym celu zakupiono 40 ha ziemi pod budowę
w okolicy ulicy Abrahama na Woli Duchackiej obok istniejącego już
starego cmentarza podgórskiego. Niestety okupant hitlerowski obydwa
cmentarze sprofanował i dokumentnie zniszczył w czasie II
Wojny Światowej. Podczas budowy na ich terenie obozu
koncentracyjnego w Płaszowie, spychacze teren splantowały, kości
zakopano byle jak i byle gdzie a z nagrobków uczyniono podkłady
pod drogę i tymczasowe chodniki. Inne nagrobki z
cennego kamienia Niemcy sprzedali a pieniądze powędrowały
najczęściej do ich prywatnych kieszeni. Taki los zresztą spotkał
większość pomników i nagrobków ze wszystkich cmentarzy żydowskich.
Budowanie przez Niemców dróg i chodników z połamanych
nagrobków to nie tylko praktyczne wykorzystanie ich jako
budulca ale przede wszystkich taka profanacja to okrutne poniżenie
narodu i ich historii.
-
- Wracając do cmentarza na Kazimierzu
zwanego "Nowym" należy powiedzieć że powstał on w 1800
roku przy ul. Miodowej 55. Nekropolię powiększono w 1836 r. o dalszy kawałek
przyległego terenu. Powiększano go jeszcze później jeszcze
wielokrotnie. W okresie międzywojennym przestał jednakże wystarczać, w związku
z czym w 1926 r. gmina żydowska zakupiła grunt na terenie
podkrakowskiej wsi Wola Duchacka pod kolejny cmentarz, który został
poświęcony 6 kwietnia 1932 r.
-
- Po
1957 roku cmentarz " Nowy" został uporządkowany. j jest on do dzisiejszego dnia czynnym
cmentarzem żydowskim w Krakowie.
Na cmentarzu tym spoczywają między innymi:
Szymon Schreiber
(Sofer), rabin krakowski w latach 1860-83, przywódca ortodoksyjnego
stronnictwa galicyjskiego Machzike Ha-dat. Ozjasz Thon (1870-1936),
rabin i kaznodzieja w synagodze Postępowej na Podbrzeziu. Lider
ruchu syjonistycznego. Reprezentował interesy żydowskiej mniejszości
jako polityk, posłując przez dwie kadencje do polskiego
parlamentu, i jako publicysta, pisując regularnie w wielu gazetach
żydowskich, a zwłaszcza w krakowskim, polskojęzycznym "Nowym
Dzienniku". Józef Sare (1850-1929), budowniczy, pozostawił wiele, do dziś
widocznych śladów swej pozytywnej działalności w mieście, ma też
w nim ulicę swojego imienia. Sare był pierwszym Żydem-wiceprezydentem
Krakowa, pełniąc tę funkcję od 1905 r. do swej śmierci w 1929
r. Jonatan Warschauer (1820-88), lekarz i społecznik, był jednym z
liderów propolskiego stronnictwa Przymierze Braci, propagującego
ideę kulturowej asymilacji Żydów. Ignacy Krieger (1817-89),
fotograf, twórca tysięcy wysoko dziś cenionych zdjęć
dokumentalnych zabytków architektury i sztuki, widoków Krakowa i
portretów mieszkańców miasta i jego okolic, w tym także
krakowskich Żydów. Maurycy Gottlieb (1856-79), malarz, pochodził
z Drohobycza, w Krakowie kształcił się u Jana Matejki. Mimo młodego
wieku, zmarł bowiem mając zaledwie 23 lata, osiągnął prawdziwe
mistrzostwo w swej sztuce i słusznie zajmuje poczesne miejsce w
historii polskiego malarstwa XIX w. Artur Markowicz (1872-1934),
malarz, twórca znakomitych obrazów, na których przedstawił
barwny świat krakowskich Żydów
